Ooit schreef ik: “om afscheid te kunnen nemen, moet je met meer zijn dan één.” Toch sta ik nu op het punt om afscheid te nemen van dit boek. Mijn dagboek dat meer dan 20 jaar bij me is geweest. Het boek hoort me niet, maar luistert wel. Ook nu bij het afscheid blijft het slechts bij luisteren.
Als jouw woorden in een gewillig ‘oor’ terechtkomen krijgen ze betekenis. Woorden kaatsen af als ze nergens aankomen en je krijgt ze onverbloemd terug. Op een gegeven moment zullen de woorden je dan gaan verstikken. Ze moeten ergens aan kunnen komen en landen, pas dan vloeien ze uit. Maar nog mooier is het als je woorden ook bij je terugkomen als geïnterpreteerde betekenis. Een ander die geluisterd heeft naar jouw woorden en daarop reageert. Er naar eigen idee een betekenis aan geeft en die terug laat horen, zodat je er zelf naar kunt luisteren. Dat is mooi, omdat je dan ook reflectie op je eigen woorden terugkrijgt. Je woorden uiten en er geen reactie op krijgen, wordt nooit beter, je leert er niet van, hoe hard je ze ook uitschreeuwt.
Je gaat er vanuit dat een dagboek niets terugzegt. Dat is geenszins het geval. Woorden die lange tijd geleden zijn opgeschreven krijgen betekenis als ik ze teruglees. Ik lees de woorden en interpreteer ze met de nieuwe kennis en levenservaring die ik in de tussentijd heb opgedaan. Soms herken ik niet wat ik zelf heb opgeschreven, ik verbaas me er zelfs over dat ik het blijkbaar ben geweest die het geschreven heeft. Maar ook toen was ik iemand die iets wilde zeggen, maar wie wilde er luisteren?
Dat er naar je geluisterd wordt is ook belangrijk zonder dat je direct teruggekaatst krijgt wat er niet aan klopt wat je hebt gezegd. Woorden die je zorgvuldig hebt uitgezocht om bij de ander iets over te brengen, waar diegene die luistert op reageert door te zeggen dat je het fout hebt, dat werkt niet. Mijn woorden zijn dan niet geïnterpreteerd, ik krijg ze gewoon weer terug. Nog steeds wil ik iets vertellen.
Een goed luisteraar laat de woorden binnenkomen en vertaald deze naar een betekenis. Die vertaling moet terug naar degene die de woorden heeft uitgesproken om te kunnen achterhalen of het die betekenis is die de spreker ook daadwerkelijk bedoelde.
Een dagboek blijft stil, maar op het moment dat ik de woorden later teruglees, interpreteer ik ze voor mezelf opnieuw. Ik ben in gesprek met mijn eigen ‘ik’ van een tijdje geleden. Soms herken ik dingen maar soms ook niet. Ik leer van mezelf doordat ik terug kan lezen wat ik tijden geleden heb opgeschreven. Toen geleid door de emoties van dat moment, en nu met zekere afstand herlezen. Soms voel ik de emotie nog wel, door de woorden heen, maar kan er ook met een objectieve blik naar kijken, ze opnieuw beleven. Het maakt me sterker omdat ik er opnieuw naar kan luisteren.
Dit dagboek is vol, maar het leven is nog niet uit. Er moet nog verder geleefd worden en is het dus belangrijk dat ik naar mezelf kan blijven luisteren. Daar heb ik een mooi nieuw en nog leeg boek voor. Het zal alleen geen blanco begin zijn van mijn leven, want mijn herinneringen gaan mee. Voor nu neem ik slechts afscheid van 29 jaar ‘woorden’ die ik kan herlezen en waar ik naar kan luisteren.